Dotrzyj od prasowego nagłówka do oryginalnej tabeli GUS, Eurostatu lub raportu

Artykuł podaje efektowny procent „według najnowszych badań” bez żadnego linku? Prześledź łańcuch przedruków aż do pierwotnej publikacji i sprawdź metodologię.

Jak rozbroić zniekształconą statystykę w czterech krokach

  1. 01

    Szukaj najstarszego wystąpienia dokładnej liczby z nazwą instytucji

    Cofając się po datach publikacji, zobaczysz moment, w którym ostrożny wniosek z raportu zamienił się w chwytliwy, pozbawiony zastrzeżeń slogan marketingowy.

  2. 02

    Sprawdź dokładnie mianownik i pytanie ankietowe w oryginale

    „60% firm planuje wdrożenie” w oryginale często oznacza 60% spośród tych 15% korporacji, które już uczestniczyły w płatnym webinarium dostawcy oprogramowania.

  3. 03

    Odróżnij punkty procentowe od zmiany procentowej

    Wzrost udziału rynkowego z 4% do 6% to wzrost o 2 punkty procentowe (lub o 50% względem bazy) – przedruki nagminnie mieszają te dwie wielkości.

  4. 04

    Zastąp nieaktualny mit świeżym rejestrem urzędowym

    Jeśli cytowana liczba pochodzi z amerykańskiej ankiety telefonicznej z 2011 roku, poszukaj współczesnych danych rejestrowych GUS, NBP, PARP lub Eurostatu.

Przykład działania

Twierdzenie z artykułu branżowego bez linku

„Jak pokazują badania, aż 82% małych firm upada z powodu problemów z płynnością finansową”. Skąd pochodzi ta liczba i co dokładnie mierzono?

Odtworzony łańcuch źródłowy

Pierwotne źródło: opracowanie U.S. Bank (Jessie Hagen, badanie przyczyn zamknięć małych firm w USA cytowane od ok. 2009–2015 r., brak otwartego raportu metodologicznego w recenzowanym obiegu). Aktualny polski odpowiednik urzędowy: publikacja GUS „Przedsiębiorstwa niefinansowe powstałe w latach…” (wskaźniki przeżywalności 1-rocznej i 5-letniej w Polsce) oraz raporty PARP o barierach płynnościowych i zatorach płatniczych MŚP.

Zamiast powielać niezweryfikowany amerykański cytat sprzed kilkunastu lat, zyskujesz twarde, aktualne dane o polskich firmach z GUS.

Najczęściej zadawane pytania

Czym są tzw. zombie-statystyki krążące w raportach i prezentacjach biznesowych?

To efektowne liczby przeklejane z artykułu do artykułu przez dziesięć lat po wygaśnięciu lub obaleniu pierwotnego badania, których nikt po drodze nie sprawdził u źródła.

Dlaczego portale internetowe tak niechętnie umieszczają bezpośrednie linki do omawianych raportów?

Redakcje obawiają się odpływu czytelników ze strony lub same przepisują depeszę z innego medium bez zaglądania do oryginalnego dokumentu PDF.

Jak szybko znaleźć konkretną tabelę na portalu GUS lub Eurostatu, gdy w prasie podano tylko ogólny wniosek?

Kwerenda po dokładnej wartości wskaźnika, okresie sprawozdawczym i oficjalnej nazwie badania statystycznego prowadzi wprost do komunikatu sygnalnego i tablic XLSX.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania

Ustal, kto naprawdę wypowiedział dany cytat i jaki był pełny kontekst słów

Sprawdź przed publikacją książki, wystąpieniem lub postem eksperckim, czy przypisywany znanemu autorowi cytat nie jest apokryfem albo zdaniem wyrwanym z ironii.

Znajdź najstarsze wystąpienie zdjęcia lub wykresu i sprawdź jego pierwotny kontekst

Ustal, kiedy i gdzie po raz pierwszy opublikowano fotografię, infografikę lub zrzut ekranu oraz czy obraz nie pochodzi z zupełnie innego kraju i roku.

Prześwietl afiliacje autorów i finansowanie raportu zanim oprzesz na nim strategię

Nazwa „Europejski Instytut Badań…” brzmi poważnie, ale czy stoi za nią zespół naukowców, czy agencja PR działająca na zlecenie jednej ze stron sporu?

Zweryfikuj listę literatury i sygnatur wygenerowaną przez AI pod kątem halucynacji

Modele językowe potrafią skleić prawdziwych autorów z nieistniejącym tytułem i fałszywym DOI. Sprawdź każdą pozycję bibliograficzną zanim oddasz tekst.

Wyjaśnij, skąd biorą się różnice między wycenami rynku w różnych raportach

Jeden raport wycenia Twój rynek na 2 mld zł, a drugi na 7 mld zł w tym samym roku? Rozłóż na czynniki pierwsze definicje segmentów, kursy i metodologie.

Pomiń wtórne omówienia portali i dotrzyj do źródłowego komunikatu ESPI lub urzędu

Zamiast czytać trzecie streszczenie depeszy, otwórz wprost raport bieżący spółki giełdowej, komunikat regulatora lub oficjalne oświadczenie źródłowe.